5 YẾU TỐ KÌ ẢO TRONG CHUYỆN CHỨC PHÁN SỰ ĐỀN TẢN VIÊN mới nhất

Bài văn mẫu Phân tích nhân tố huyền ảo trong Chuyện chức phán sự đền Tản Viên dưới đây nhằm giúp các em hiểu được vai trò của các nhân tố huyền ảo trong thành phầm văn chương. Hy vọng rằng bài văn mẫu này sẽ hữu dụng với các em. Mời các em cùng tham khảo nhé! Ngoài ra, để làm giàu sang thêm tri thức cho phiên bản thân, các em có thể tham khảo thêm bài giảng Chuyện chức phán sự đền Tản Viên.

Bạn đang xem: Yếu tố kì ảo trong chuyện chức phán sự đền tản viên

1. Lược đồ tóm lược gợi ý

2. Dàn bài cụ thể

a. Mở bài:

– Qua loa về tác giả, thành phầm và các nhân tố huyền ảo trong truyện

b. Thân bài:

* Nhân vật kỳ ảo:

– Hồn ma tên tướng giặc họ Thôi:

Chết trận trên đất Việt, sau đó biến thành yêu quái chiếm miếu của Thổ công, khuấy rối nhân dân, là anh hùng phản diện tiêu biểu nhất của truyện. Phản ánh một hiện thực của đời sống ấy là nạn tham quan hoành hành, khiến cho quần chúng lầm than, điều đó biểu thị qua việc hắn hối lộ tham quan, che đậy cả thượng đế để làm trò bạo ngược. Ngô Tử Văn đại diện cho chính nghĩa, thay trời hành đạo tự tay đốt đi ngôi đền, khiến hắn không còn chỗ trú, thì tên này lại ngang nhiên trá hình tiến vào giấc mộng của Tử Văn, cảnh cáo bắt chàng dựng lại đền bằng những lời lẽ hết mực tôn nghiêm, văn vở. Trước điện Diêm Vương, sử dụng lời lẽ điêu ngoa, lèo lá, nhằm kết tội khiến Tử Văn phải bị trừng trị. Kết cuộc của tên này là bị nhét gỗ vào mồm rồi đày xuống lao tù Cửu U.

– Thổ công:

Có lý lịch hiển hách, còn sống làm quan, chết bởi cần vương, được phong làm Thổ công, ban cho ngôi đền. Hiền lành, chịu khoan nhượng tên tướng giặc họ Thôi. Giúp đỡ Tử Văn thắng kiện ở minh ti.

– Diêm vương:

Người đứng đầu cõi địa ngục, vào vai trò phán xử. Ban sơ bị những lời lẽ xảo quyệt của tên họ Thôi lường gạt, sau đó nhận thấy lời Tử Văn là thật thì tức khắc thức giấc táo, phân xử vô tư. Bắt phạt tên họ Thôi, lại cho Tử Văn trở về cõi trần.

– Quỷ sứ, Dạ Xoa: Tạo không khí chân thật, nhiều màu dung nhan, biểu thị được sự tôn nghiêm, thận trọng nơi âm phủ từ đó khêu gợi cảm giác hứng thú cho người đọc.

– Ngô Tử Văn: Chiêm bao thấy tên tướng giặc họ Thôi, rồi bị đưa xuống địa ngục chịu tội, thì nhân tố kỳ ảo và gây tuyệt vời nhất của anh hùng này đó là việc chết đi rồi sống lại sau khi diện kiến Diêm Vương.

=> Biểu lộ một chân lý đúng mực, ở nhân từ chạm mặt lành, người tốt sẽ được đền đáp xứng đáng, chứ không phải chịu chết một cách oan chết thật, chứng minh sự hiện diện của lẽ phải không chỉ ở chốn cõi tục nhưng ở bất kỳ nơi đâu.

+ Nhận lời của Thổ công không bệnh nhưng mất, để tới ở cõi tiên hưởng cái phúc phần của tiên gia.

* Không gian kỳ ảo:

– Giấc mộng của Ngô Tử Văn thông suốt giữa cõi âm và cõi dương, là nơi để chàng chạm mặt gỡ và rỉ tai với tên tướng giặc họ Thôi cũng như Thổ công, trước khi bị đưa tới cõi địa ngục để diện kiến Diêm Vương.

– Không gian cõi âm được Nguyễn Dữ mô tả cực kì chân thật và thú vị “Ở đó có một con sông phệ, trên sông bắc một cây cầu dài hơn nghìn thước, gió tanh sóng xám, hơi lạnh thấu xương. Hai bên cầu có tới mấy vạn quỷ Dạ Xoa mắt đỏ đầu xanh, dáng hình nanh bất lương…” mở ra một không gian cõi âm ghê rợn, lạnh buốt, đúng với những gì nhưng nhân loại vẫn thường mường tượng về chốn âm phủ.

=> Làm nổi trội nét tính cách của anh hùng Ngô Tử Văn, đó là sự gan dạ, tĩnh tâm, ý chí kiên trì mạnh bạo, cây ngay không sợ chết đứng của chàng.

c. Kết bài:

– Nêu nhận xét.

3. Bài văn mẫu

Đề bài: Em hãy viết bài văn phân tách nhân tố huyền ảo trong Chuyện chức phán sự đền Tản Viên.

GỢI Ý LÀM BÀI

3.1. Bài văn mâu số 1

Chuyện chức phán sự đền Tản Viên là một trong những chuyện điển hình của Truyền kì mạn lục. Truyện không chỉ thú vị người đọc do câu chuyện nhưng Nguyễn Dữ đã kể lại nhưng còn có sức hút từ chính nhân tố kì diệu trong đó.

Khi khái niệm về nhân tố kì diệu hay còn gọi là lực lượng kì diệu, trợ thủ kì diệu trong truyện cổ tích PGS.TS Nguyễn Bích Hà cho rằng đó là kết quả của những hư cấu dưới ánh sáng của trí mường tưởng huyền ảo và bay bổng của quần chúng. Lực lượng kì diệu có thể là những anh hùng kì diệu như ông Bụt, bà Tiên, Thiên Lôi, Ngọc Hoàng, thần, thầy phù thủy, yêu tinh, có thể là các đồ vật, vật thể thần kỳ như gậy thần, đèn thần, áo tàng hình, thảm bay, có thể là những con vật huyền ảo như rắn thần, chim phụng hoàng, mèo đi hia…

Chịu liên quan từ tứ duy thần linh siêu hình của các tác giả bình dân, của những chuyện kì quặc phương Bắc, Nguyễn Dữ đã đưa vào các câu chuyện của ông nhiều nhân tố hoang đường, ảo huyền. Trong Chuyện chức phán sự đền Tản Viên, trước nhất, có thể kể tới sự sinh ra của các lực lượng anh hùng kì diệu như hồn ma tên tướng giặc phương Bắc, quỷ, quỷ Dạ Xoa, Thổ công, Diêm Vương, các phán quan. Tất cả các anh hùng này đều thuộc về cõi âm.

Nhân vật phản diện trong truyện là hồn ma tên tướng giặc. Lai lịch, tội vạ của hắn được nhà văn kể lại rõ ràng qua lời anh hùng Thổ công: đấy là tên tướng chiến bại của Bắc triều, cái hồn đơn độc ở Nam quốc, tranh chiếm miếu đền của tôi, mạo tên họ của tôi, quen sử dụng chước lừa dối, thích làm trò thảm ngược, Thượng đế bị nó che đậy, hạ dân bị nó quấy quả, phàm những việc hưng yêu tác quái đều tự nó cả. Nhân vật này sinh ra trong cơn mơ của Tử Văn – người dám đốt trụi ngôi đền hắn đang cư trú. Hắn mang dáng bộ, ngoại hình đạo giả mạo: tuấn tú, cao phệ, đầu đội mũ trụ. Hắn tự xưng với Tử Văn là cư sĩ. Nhưng ngoại hình và lời nói đó chỉ toát lên sự giả dối, lọc lừa. Bởi bản chất hắn chỉ là kẻ cướp. Khi sống, hắn đem quân cướp nước ta và khi chết, hắn cướp nơi thờ cúng của Thổ công để cư trú. Là hồn ma rồi nhưng mà tên tướng chiến bại lại không cải tà quy chính để được siêu thăng. Cướp đền của Thổ công xong xuôi, hắn nhũng nhiễu, làm tội làm nhân tình dân, khiến bao người điêu đứng, đau khổ. Khi bị Tử Văn dang tay trừng phạt, hồn ma tướng giặc lại tới chạm mặt Tử Văn, trơ trẽn đòi chàng xây trả lại đền. Hắn dọa dẫm chàng và tìm cách khiến chàng phải chết. Cho tới khi phải đổi chất với Tử Văn dưới Minh ti, hắn vẫn cố đẩy tôi về phía Tử Văn, cả gan dối Diêm vương. Không thể nói những hành động của hồn ma tướng giặc tượng trưng cho lòng ham mê sống, cho sinh khí dằng dai được. Tất cả những gì hắn làm chỉ làm thêm tô đậm sự xấu xa, đê một thể, trơ trẽn trong nhân loại hắn. Hắn sống không lương thiện vậy nhưng khi chết, hắn lại càng bạc bất lương hơn. Là hồn ma, điều kiện và thời cơ để hắn gây tội càng dễ ợt, dễ dàng hơn khi nào hết. Vì không nhìn thấy nhưng mà ai cũng phải lo ngại mỗi khi hắn hiển linh nhũng nhiễu.

Đối chọi hoàn toàn với tướng giặc họ là Thổ công. Từ ngoại hình, cung cách hiệ tượng, Thổ công đã có sự khác lạ với hồn ma thù ghét kia: áo vải, mũ đen, dáng bộ thảnh thơi nhã. Lai lịch của Thổ công vô cùng trong trắng, thậm chí hiển hách: làm chức Ngự sử đại cu li từ đời vua Lí Nam Đế, chết bởi việc cần vương, giúp dân độ vật đã hơn một nghìn năm nay. Về tính cách, nếu hồn ma tướng giặc hung hăng bao nhiêu thì Thổ công lại nhũn nhặn dường bấy nhiêu. Thổ công chính là nạn nhân trực tiếp của tên tướng giặc. Ngôi đền Tử Văn đốt vốn dĩ bởi ông cai quản, bị hồn ma tướng giặc chiếm giữ. Bao nỗi tấm tức của Thổ công chỉ được bày tỏ khi Tử Văn có hành động đốt đền trừ tà. Xuất hiện trong truyện, anh hùng này còn có vai trò là người chỉ đường, dẫn lối cho Tử Văn hiểu rõ chân tướng sự việc. Và khi Tử Văn đã kết thúc sứ mạng của mình thì cũng chính Thổ công là người tiến cử Tử Văn nhận chức phán sự đền Tản Viên. Như vậy, có thể mường tượng Thổ công chính là anh hùng kì diệu vào vai trò phụ giúp và đền ơn cho anh hùng chính diện trong truyện.

Nhân vật kì diệu thứ ba chúng ta phải nhắc đến là Diêm Vương. Diêm Vương là người đứng đầu Minh ti, trực tiếp phán xử vụ án giữa Tử Văn và hồn ma tướng giặc. Ban đẩu, anh hùng sinh ra bằng những lời quát mắng Tử Văn. Những lời quát đó cho thấy uy thế của người có chức vị vô thượng. Uy lực đó đủ khiến những kẻ có tội phải rùng mình lo ngại. Với tứ cách là “quan toà” phiên tòa, Diêm Vương đã suy xét mọi chuyện và nghị án một cách vô tư. Lời khai của Tử Văn và hồn ma tướng giặc đều được Diêm Vương cho người đi kiểm định. Cuối cùng, kẻ mang tội bất lương đã bị đền tội, Tử Văn được sống lại, trở về cõi tục. Vai trò của Diêm Vương trong câu chuyện được biểu thị ở việc xử án công minh, mang lại vô tư cho người cương trực. Cùng hồn ma tướng giặc và Thổ công, Diêm Vương là anh hùng góp phần đưa cốt chuyện tình tiết, sản xuất theo chiều hướng li kì thú vị. Hơn nữa, hình tượng anh hùng Diêm Vương còn biểu thị ước mơ về vị quan liêm khiết, công minh, cương trực trong xã hội đầy rẫy nhiễu nhương, tệ nạn đương thời.

Xem thêm: Android Tivi Sony Kd – Tivi Sony Android 4K 49 Inch Kd

Các anh hùng quỷ, quỷ Dạ Xoa chỉ sinh ra thoáng qua, không có liên quan nhiều tới sự sản xuất của tình tiết nhưng mà chính chúng lại góp phần mang tới không khí ghê rợn, hãi kinh đặc trưng của chốn địa ngục, âm phủ cho câu chuyện. Sự huyền ảo nhờ đó được ngày càng tăng.

Tử Văn không nằm trong số các anh hùng kì diệu của truyện nhưng mà lại gắn với sự việc chết đi (nhì ngày). Sống lại rồi lại chết và được nhập vào cõi tiên. Lãnh chức phán sự đền Tản Viên. Đó cũng là một nhân tố huyền ảo của truyện. Những sự việc này được sắp xếp ở cuối như một ngừng có hậu cho Tử Văn và câu chuyện, biểu thị thuyết lí ở nhân từ chạm mặt lành của nhà văn.

Nhân tố huyền ảo của truyện không chỉ được biểu thị ở bình diện anh hùng nhưng còn ở các không gian nhưng Nguyễn Dữ đã mang tới trong đó. Có thể thấy truyện có nhì không gian huyền ảo. Trước hết là không gian giấc mơ (giấc mơ của Tử Văn). Không gian này không được Nguyễn Dữ mô tả cụ thể nhưng mà nó chính là không gian thông suốt trần gian và cõi âm, là nơi chạm mặt gỡ của Tử Văn với hồn ma tướng giặc và với Thổ công. Cũng từ đây, Tử Văn nhất thời lìa trần gian, để bước vào cõi âm, để nhập cuộc vào vụ kiện ở đó.

Không gian huyền ảo thứ nhì của truyện là ở địa ngục. Địa ngục được mô tả bằng một số cụ thể khá rõ ràng: Ở đó có một con sông phệ, trên sông bắc một cái cầu dài hơn nghìn thước, gió tanh sông xám, hơi lạnh thấu xương. Đọc tới đây, không ít người đã phải rùng mình lo ngại. Cảm giác về sự âm u, lạnh buốt, ghê rợn đeo bám vào trí mường tưởng của người đọc. Nhưng ngược lại, trước không gian ấy, Tử Văn lại không hề lo sợ. Và chính điều này đã chứng tỏ phiên bản lĩnh cứng cỏi và sự ngay thật của anh hùng. Địa ngục còn có lao tù Cửu U. Nguyễn Dữ hướng dẫn vào truyện không gian này nhưng không hề mô tả nó bằng một cụ thể nào. Tuy nhiên, chỉ cái tên cũng đủ khiến người đọc mường tượng nó sẽ là nơi đầy rẫy cực hình, đủ để trừng phạt tội bất lương của những kẻ như tên tướng giặc họ Thôi.

Có thể thấy mỗi nhân tố huyền ảo sinh ra trong Chuyện chức phán sự đền Tản Viên đều đảm đương vai trò riêng nhưng mà rõ ràng, chúng sinh tồn không tách rời nhau, thậm chí đan kết vào nhau để cùng dệt nên cho chúng ta một câu chuyện hoang đường đầy li kì thú vị.

Trở lại thời đại Nguyễn Dữ, thế kỉ XVI là thế kỉ đầy những bất định lịch sử. Câu chuyện nhà văn đã kể lại cho chúng ta nghe trong Chuyện chức phán sự đền Tản Viên đương nhiên chẳng thể chỉ là câu chuyện hoàn toàn bịa chuyện. Đằng sau những nhân tố kì diệu đó kiên cố là những hiện thực về bầy quan vô lại, hiện thực về sự nhiễu loàn trong quần chúng, hiện thực về sự bất công và hiện thực về những nhân loại khảng khái, thẳng thắn như Tử Văn. Nhưng vì sao Nguyễn Dữ lại đưa Tử Văn xuống tận Minh ti để đi tìm công lí, chính nghĩa. Phquan ải chăng trên trần gian, những vị đại quan như Diêm Vương thảng hoặc quá? Giấc mơ về lẽ vô tư xã hội của Nguyễn Dữ đã phải viện tới nhân tố thần linh thế hệ thực thi được. Điều đó phản chiếu hiện thực gì của một thời đại?

Chuyện chức phán sự đền Tản Viên là một câu chuyện giàu ý nghĩa. Nó thú vị người đọc không chỉ do nội dung tứ tưởng nhưng còn do sự li kì được đưa tới từ các nhân tố huyền ảo nhưng nhà văn đã sử dụng công thành lập. Viết Chuyện chức phán sự đền Tản Viên Nguyễn Dữ đã cấu kết chiến thắng nhân tố ảo và thực. Câu chuyện diễn ra đầy thuộc tính li kì do sự sinh ra của nhân loại âm phủ với những hồn ma, bóng quỷ với những việc dị thường: người chết đi sống lại từ cõi trần xuống âm phủ, từ cõi âm lại về cõi dương. Nhưng chuyện lại có vẻ như rất thật do cách dẫn người khác, dẫn việc chi tiết tới cả họ tên, quê quán và thời kì, vị trí diễn ra sự việc. Nhân tố huyền ảo giúp câu chuyện thêm phần li kì, thú vị. nhân tố thực làm tăng tính chuẩn xác, làm câu chuyện có ý nghĩa xã hội thâm thúy. Câu chuyện đề cao anh hùng Ngô Tử Văn – đại diện cho từng lớp trí thức nước Việt giàu ý thức dân tộc, chuộng chính nghĩa, gan dạ, thẳng thắn, dám chống chọi chống lại cái bất lương trừ hại cho dân. Truyện còn biểu thị niềm tin công lý, chính nghĩa nhất mực sẽ thắng bất chính.

3.2. Bài văn mâu số 2

Giả dụ trong thế kỷ XV, Nguyễn Trãi được xem là tác giả văn chương trung đại xuất dung nhan nhất thì tới thế kỷ XVI ta chẳng thể không nhắc tới nhì cái tên điển hình nhất là Nguyễn Bỉnh Khiêm và Nguyễn Dữ. Nguyễn Dữ sống khoảng thế kỷ XVI, quê ở Đỗ Tùng, Trường Tân nay thuộc Thanh Miện, Hải Dương, xuất thân trong một gia đình có truyền thống khoa mục. Từng là học sinh giỏi của trạng trình Nguyễn Bỉnh Khiêm, bởi vậy ông đã từng đi thi và đỗ Hương Tiến (cử nhân hiện tại) và ra làm quan trong một thời kì ngắn, rồi từ quan về Thanh Hóa ở ẩn và không bao giờ quay lại chốn đô thành. Cuộc đời sáng tác của ông chỉ để lại độc nhất vô nhị tập truyện Truyền kỳ mạn lục. Nguyễn Dữ được xem là người bắt đầu, chủ xướng khi đưa thuật ngữ “truyền kỳ” tiến vào văn chương trung đại Việt Nam và ông cũng là người xuất dung nhan nhất trong chuyên mục này. Tập Truyền kỳ mạn lục gồm 20 truyện của ông được bình chọn là thiên cổ kỳ bút, là thành phầm mẫu mực trong chuyên mục truyền kỳ. Chuyện chức phán sự đền Tản Viên là một trong những truyện hay trích từ tập này, kể về anh hùng Ngô Tử Văn với những cụ thể hoang đường kỳ ảo không chỉ khiến cho câu chuyện thêm thú vị nhưng còn là bộc lộ niềm tin của quần chúng ta vào chân lý người tốt sẽ được thần phật giúp sức, chân lý ở nhân từ chạm mặt lành, bất lương giả bất lương báo.

Trong thành phầm nhân tố kỳ ảo trước tiên phải kể tới đó là sự sinh ra của các anh hùng từ cõi địa ngục, khác hẳn với các chuyên mục truyện bình thường nhưng anh hùng là thần thánh, thanh cao không nhiễm bụi hồng, điều đó đã đem tới cho người đọc những hưởng thụ thế hệ, kích thích trí tìm hiểu cũng như gây tuyệt vời thâm thúy với bạn đọc về tình tiết. Nhân vật ở cõi âm trước tiên, là khởi nguồn nên mọi tình tiết sau đó chính là tên tướng giặc họ Thôi chiến bại, chết trên đất Việt, sau đó biến thành yêu quái chiếm miếu của Thổ công, khuấy rối nhân dân. Có thể thấy rằng đây là anh hùng phản diện tiêu biểu nhất của truyện, lúc còn sống thì tên này làm giặc, chính bởi thế khi chết đi cũng chỉ có thể làm yêu quái nhiễu loàn người đời, đời đời bị người ta căm ghét lo sợ. Không chỉ vậy tên giặc này còn phản chiếu một hiện thực của đời sống ấy là nạn tham quan hoành hành, khiến cho quần chúng lầm than, điều đó biểu thị qua việc hắn hối lộ tham quan, che đậy cả thượng đế để làm trò bạo ngược. Tới khi anh hùng Ngô Tử Văn đại diện cho chính nghĩa, thay trời hành đạo tự tay đốt đi ngôi đền, khiến hắn không còn chỗ trú, thì tên này lại ngang nhiên trá hình tiến vào giấc mộng của Tử Văn, cảnh cáo bắt chàng dựng lại đền bằng những lời lẽ hết mực tôn nghiêm, văn vở. Nhưng thấy Tử Văn vẫn bình thản thấy chết không thoái chí thì quay ra khó chịu, tráo chác làm trò dọa dẫm “Phong đô không xa xăm gì, tuy ta hèn nhưng mà há lại không đem nổi nhà ngươi tới đấy. Không nghe lời ta rồi sẽ biết”. Và y như rằng ngay tối ấy tên giặc này đã không tha cho Tử Văn nhưng khiến chàng phải xuống hầu cõi địa ngục. Trước điện Diêm Vương, tên này lại lần nữa vào vai Thổ công bị đốt đền, lời lẽ điêu ngoa, lèo lá, nhằm kết tội khiến Tử Văn phải bị trừng trị. Tuy nhiên tới lúc thấy Tử Văn có bằng chứng chứng minh tội vạ của hắn, thì tên này tức khắc lật lọng giở giọng hiền lành, cầu xin Diêm Vương tha cho Tử Văn nhằm thoát tội, với lời lẽ biểu thị sử giả nhân giả nghĩa cực kì: “…xin hoàng thượng tha cho hắn để có cái đức rộng rãi. Chẳng cần yên cầu dây dính, nếu chẳng may trị tội nó sợ sẽ làm hại tới đức hiếu sinh”, câu nào câu nấy cũng lấy hiền lành đặt lên trên đầu lưỡi, nhưng mà thực tại rằng tên này đang sợ chuyện của mình vỡ lở, nên thế hệ vội che đậy như thế. Quả là non sông dễ đổi phiên bản tính khó dời, chết tới nơi vẫn không quên lèo lá, và kết cuộc của tên này cũng không thể nào tốt đẹp bằng việc bị nhét gỗ vào mồm rồi đày xuống lao tù Cửu U.

Nhân vật thứ nhì chính là Thổ công, trong truyện mô tả đây là một vị quan dưới thời Lý Nam Đế, bởi có công giúp vua giữ nước nhưng chết thế nên được ban cho chức Thổ công và một ngôi đền, hưởng nhang khói của quần chúng. Khi tới chạm mặt Tử Văn thì hiện lên với phong độ thảnh thơi nhã, ung dung, áo vải mũ đen, là người nhân từ lành, chân thực, nên phải chịu nhũn nhặn dường cho tên giặc họ Thôi làm loàn. Có thể thấy rằng hậu thổ là anh hùng đại diện cho phe chính nghĩa, là người bị hại, phải chịu khốn đốn trước vấn nạn tham quan và gian thần nịnh nọt. Trong truyện anh hùng này chính là người đã chỉ điểm cho Ngô Tử Văn khi phải hầu Diêm Vương dưới địa ngục, và giúp chàng thắng kiện còn tên giặc họ Thôi kia phải chịu trừng trị. Sự cấu kết của Thổ công và Ngô Tử Văn trong truyện nhiều lần khiến ta can hệ tới sự giúp sức của thần, phật với anh hùng chính trong các câu chuyện bình dân, cổ tích. Chỉ khác một tẹo rằng, ở đây Ngô Tử Văn không hoàn toàn phụ thuộc những lời dạy của Thổ công nhưng cần thiết nhất vẫn là phụ thuộc khảng khái, ý thức gan dạ của phiên bản thân và tấm lòng chân thực, không sợ kẻ bất lương của anh hùng này. Sự cấu kết của Thổ công và Ngô Tử Văn có thể can hệ tới sự liên hiệp của quần chúng ta trong quá trình chống giặc ngoại xâm, thì ở đây là sự liên hiệp của phe chính nghĩa khi đối diện với cái bất lương, cái xấu hoành hành.

Nhân vật Diêm Vương là người đứng đầu cõi minh ti, trong truyện vào vai trò là người phán xử. Ban sơ khi đứng trước lời tố giác đầy gián trá và lèo lá của tên tướng giặc họ Thôi, thì Diêm Vương đã bị lường gạt và đâm ra trách phạt Tử Văn bởi cớ sao lại phá đền, chốn thần phật nương náu. Tuy nhiên sao một hồi bàn cãi phân xử, lại thấy Ngô Tử Văn đưa ra được chứng cớ chuẩn xác thì Diêm Vương đã tức khắc nhận ra sự thực, trả lại vô tư cho Tử Văn song song xử phạt tên giặc họ Thôi kia để trừng phạt cái tính bất chính, chuyên làm điều bất lương khuấy rối quần chúng, lại còn thích miệng loa mép dải. Những anh hùng khác như quỷ Dạ trâm, quỷ sứ góp phần khiến cho chốn địa ngục thêm sinh động, nhiều màu dung nhan, biểu thị được sự tôn nghiêm, thận trọng nơi âm phủ từ đó khêu gợi cảm giác hứng thú cho người đọc.

Cuối cùng là anh hùng Ngô Tử Văn, anh hùng chính của câu chuyện, ngoài việc chiêm bao thấy tên tướng giặc họ Thôi, rồi bị đưa xuống địa ngục chịu tội, thì nhân tố kỳ ảo và gây tuyệt vời nhất của anh hùng này đó là việc chết đi rồi sống lại sau khi diện kiến Diêm Vương. Điều đó biểu hiện một chân lý đúng mực, ở nhân từ chạm mặt lành, người tốt sẽ được đền đáp xứng đáng, chứ không phải chịu chết một cách oan chết thật, chứng minh sự hiện diện của lẽ phải không chỉ ở chốn cõi tục nhưng ở bát cứ nơi đâu, kể cả ở chốn địa ngục, người vốn đang ở đâu sẽ được trả về chỗ ấy để hưởng cho hết cái phúc phần cõi trần của mình. Rồi sau đó nhận lời của Thổ công không bệnh nhưng mất, để tới ở cõi tiên hưởng cái phúc phần của tiên gia, âu cũng xem là một cái kết hậu trong hậu.

Về bình diện không gian truyện, trước tiên đó là giấc mộng của Ngô Tử Văn thông suốt giữa cõi âm và cõi dương, là nơi để chàng chạm mặt gỡ và rỉ tai với tên tướng giặc họ Thôi cũng như Thổ công, trước khi bị đưa tới cõi địa ngục để diện kiến Diêm Vương. Hai nữa chính là không gian cõi âm được Nguyễn Dữ mô tả cực kì chân thật và thú vị “Ở đó có một con sông phệ, trên sông bắc một cây cầu dài hơn nghìn thước, gió tanh sóng xám, hơi lạnh thấu xương. Hai bên cầu có tới mấy vạn quỷ Dạ Xoa mắt đỏ đầu xanh, dáng hình nanh bất lương…” mở ra một không gian cõi âm ghê rợn, lạnh buốt, đúng với những gì nhưng nhân loại vẫn thường mường tượng về chốn âm phủ. Từ đó làm nổi trội nét tính cách của anh hùng Ngô Tử Văn, đó là sự gan dạ, tĩnh tâm, ý chí kiên trì mạnh bạo, cây ngay không sợ chết đứng của chàng.

Như vậy có thể thấy rằng, các nhân tố huyền ảo, hoang đường trong thành phầm không chỉ góp phần khiến cho câu chuyện trở thành thú vị, kịch tính, gây tuyệt vời thâm thúy trong lòng người đọc. Nhưng mà cần thiết hơn nó còn góp phần làm nổi trội chủ đề, nội dung và tính cách của từng anh hùng theo tuyến thiện – bất lương, từ đó phản chiếu ước mơ của quần chúng ta về một nhân loại vô tư đồng đẳng, chân lý “ở nhân từ chạm mặt lành, ở bất lương chạm mặt bất lương” được thực thi ở muôn nơi không kể chốn người đời hay cõi địa ngục âm phủ.

Sức thú vị của thành phầm Chuyện chức phán sự đền Tản Viên không chỉ do nội dung mang ý nghĩa xã hội, ý nghĩa nhân bản thâm thúy nhưng còn do sự cấu kết thuần thục giữa nhân tố kì và nhân tố ảo.